Young Collectors Circle

Finette Lemaire on Tribal Art and Collecting

Finette Lemaire is galeriehouder bij Galerie Lemaire en organiseert de Tribal Art Fair en The Amsterdam Trail. Ze groeide op met en tussen etnografica. In het kader van The Amsterdam Trail, die dit jaar plaatsvindt van 5 tot en met 7 mei, vertelt Finette over haar relatie met kunst, waarom tribal art haar fascineert, en waar je op kunt letten als je zelf ook tribal art wilt verzamelen.

THE BEGINNING

Mijn grootvader Louis Lemaire kreeg interesse in etnografica toen hij in de jaren twintig in Den Haag en Rotterdam woonde. Hij kocht objecten van zeemannen en dierenhandelaren. In 1932 stond hij op de Indische tentoonstelling in Den Haag en een jaar later verhuisde hij naar Amsterdam, waar hij Galerie Lemaire opende in de Leidsestraat. Hij was daarmee één van de eerste galeries in Amsterdam die objecten uit Afrika, Indonesië en Nieuw Guinea verkocht. Tot zijn klanten behoorden de schrijver Jan Wolkers, de schilder Eugène Brands en de architect Aldo van Eyck.

Als kind speelden wij al tussen alle beelden en maskers , die mijn grootvader inkocht bij zeemannen en krokodillenjagers

In 1957 verhuisde de galerie naar de Prinsengracht en kwam zijn dochter Trees Lemaire in de galerie werken. In die jaren verzamelde een Duitse krokodillenjager voorwerpen uit Nieuw Guinea voor hem, die dan in grote kisten met een boot aan de kade van de Prinsengracht werden uitgeladen. Wij aten wekelijks bij mijn grootouders en speelden dan tussen alle beelden en maskers met een grote splitdrum uit Nieuw Guinea of schoten met kleine pijltjes door de ruimte.

Toen mijn grootvader 85 was en stopte met werken verhuisde de galerie in 1978 naar de Reguliersgracht. Daar had mijn vader, Frits Lemaire, zijn fotostudio, en naast fotografie trad hij ook in de voetsporen van zijn vader. Eind jaren negentig ben ik in de galerie gaan werken, en nam deze in 2000 over. Hoewel ik ben opgegroeid met beelden van de Sepik, Tangka’s uit Tibet en amuletten van de Dayak had ik nog een aantal jaren nodig om de etnografica goed te kunnen beoordelen.

Het is interessant om precies te weten waarvoor een tribal object gebruikt is: bijvoorbeeld bij een huwelijk, initiatie of begrafenis

TRIBAL ART

Tribal art of etnografica is een ruim begrip. Het zijn voorwerpen uit Afrika, ZuidOost Azië en Oceanië, maar kunnen ook afkomstig zijn uit Noord-Amerika of Nepal. Het gaat zowel om ritueel gebruikte voorwerpen als om voorwerpen die gebruikt worden in het dagelijks leven, zoals sieraden, lepels, stoelen en schalen. De meeste objecten zijn niet ouder dan 100 jaar, wat in deze handel al vrij oud is. Het is de bedoeling dat het object gebruikt en gemaakt is in de eigen cultuur, oftewel: als het gemaakt is voor toeristen, valt het niet onder etnografica. De voorwerpen zijn gemaakt in materialen die men in de natuur om zich heen vindt, zoals hout, schelp, steen en plantenvezels. Voorouders zijn vaak nog een belangrijk onderdeel van de cultuur en beelden en maskers verwijzen daar vaak naar. Het is interessant om precies te weten waarvoor een object gebruikt is, bijvoorbeeld bij een huwelijk, initiatie of begrafenis.

De etnografische objecten die ik om mij heen heb, zijn voor mij een belangrijk onderdeel van mijn leven

De etnografische objecten die ik om mij heen heb, zijn voor mij een belangrijk onderdeel van mijn leven. Ons hele huis staat eigenlijk vol met kunst. Ik ben zelf ook echt een verzamelaar: zo verzamel ik vlechtwerk uit Indonesië, snuifflesjes uit China en kralenwerk.

Eén van de leukste aspecten van mijn werk is dat ik veel objecten moet zien om nieuw aanbod te kunnen selecteren. Ik houd erg van ambachtelijk gemaakte en gebruikte voorwerpen, waarbij ook de vorm van een object belangrijk is. Zo heb ik in de galerie beelden en maskers, maar ook veel gestileerde voorwerpen, zoals een zwarte ronde schaal van de Admiraliteits-eilanden of een ceremoniële bijl uit Nieuw Guinea.

THE AMSTERDAM TRAIL

Sinds 2003 organiseer ik elk najaar de Tribal Art Fair in De Duif, omdat er steeds minder op etnografica gebied gebeurde in Amsterdam. Daarnaast wilde ik ook in het voorjaar iets organiseren, en dat werd -inmiddels 9 jaar geleden- The Amsterdam Trail. Ik wilde al langer doen met hedendaagse kunst en etnografica en dat is deze unieke route geworden. Tijdens Tje Amsterdam Trail onstaan overwachte combinaties die dwars door tijd en oorsprong heen gaan: van werken van bijna 3000 BC tot nu, en van Egyptische mummies tot videowerken.

Tijdens The Amsterdam Trail onstaan overwachte combinaties die dwars door tijd en oorsprong heen gaan: van werken van bijna 3000 BC tot nu, en van Egyptische mummies tot videowerken

De combinatie van etnografica met hedendaagse kunst levert eigenlijk altijd goede exposities op. Een goede combinatie van hedendaagse kunst en tribal art kan beide werken versterken. Het is ook leuk om te zien dat veel kunstenaars mee willen doen: zo hebben in het verleden herman de vries, Berend Strik, Jennifer Tee en Folkert de Jong hun werk geëxposeerd. Dit jaar doen onder meer Katinka Lampe, Jan Hoek en Guy Yanai mee. Sinds vorig jaar doen ook hedendaagse galeries mee aan The Amsterdam Trail, wat de route nóg bijzonderder maakt: dit jaar zijn dat onder meer Flatland Gallery, Galerie Ron Mandos en Lumen Travo.

TIPS & TRICKS

Als je tribal art wilt kopen, adviseer ik je om musea en galeries te bezoeken en om boeken te bekijken. Daardoor weet je wat je mooi vindt en waar je interesse naar uitgaat. Je kan een handelaar ook veel vragen stellen en dankzij hun jarenlange ervaring kunnen ze je veel informatie geven. Belangrijk is dat je weet wat je koopt: zo is onder meer van belang of het stuk oud is of recentelijk gemaakt is - dat is van invloed op de prijs. Pas op voor nagemaakte objecten, die verkocht worden als oud maar dat niet zijn. Vaak is dat moeilijk te zien en daarom is het verstandig dat je bij een betrouwbare bron koopt. Als een object een herkomst heeft, provenance genaamd, verhoogt dat de waarde, maar vaak is deze niet bekend.

Ik vind het persoonlijk niet erg als er een barst in zit of er een stukje af is: dit hoort bij het object

Je moet je ook realiseren dat tribal art objecten gebruikt zijn en dat ze soms gebreken vertonen: bekijk dan ook goed de conditie. Ik vind het persoonlijk niet erg als er een barst in zit of er een stukje af is: dit hoort bij het object, maar dat is voor iedereen heel persoonlijk. Het belangrijkste is dat je iets koopt omdat je het mooi vindt en omdat je ervan kan genieten.

Op zondag 7 mei kun je aansluiten bij het speciale Young Collectors Circle x Amsterdam Trail programma. We bezoeken dan een aantal verschillende galeries en ontmoeten onder meer kunstenaar Jan Hoek, verzamelaar Marijke Michel en galeriehouder Finette Lemaire om meer te weten te komen over tribal en hedendaagse kunst - en de spannende combinatie van beide. Meer informatie vind je hier.